تاریخچه کامل نیروی دریایی ایران از گذشته تاکنون

 

 

 نیروی دریایی ایران

 

 

ایران از جمله کشورهای از ابتدا  وجود نیروی  دریایی در  شکل گیری  آن نقش موثر داشت و به

شکل کاربردی از آن بهره برد…

 

با پیمان حاضر در ادامه مطلب همراه باشید …

 

اولین پیدایش نیروی دریایی ایران به زمان هخامنشیان باز می گردد در آن زمان بعلت گسترش

امپراتوری پارس و جنگ با  دشمنان دیرین  یعنی  یونانیان  که در  آن سوی دریای سیاه سکونت

داشتند باعث ایجاد نیروی دریایی منظم شد.

 

 نیروی دریایی ایران

اولین زورآزمایی واقعی نیروی دریایی ایران به زمان خشایار شاه فرزندداریوش کبیربازمیگردد

( البته قبلا هم درگیری هایی بود اما نه به این وسعت) . ایران به دلیل حمله ی یونان به لیدی که

ایران تمامیت ارضی این کشوررامحترم می شمردبه یونان لشکر کشید،این بزرگترین لشکرکشی

تاریخ تا بدین روز بوده است. نفرات لشگر ایران به گفته مورخان در حدود 800  هزار نفر بوده

است و کشتی های ایرانی که از راه دریا وارد جنگ شده بودند در حدود 1200 کشتی.

به ابتکار خشایار شاه پلی از قایق ها نیروی ارتش را به آن سوی دریا انتقال داد و سرانجام در

دریای آرتمزیوم نبردآغاز شد وایرانیان پیروزبیرون آمدنددرآن زمان ایران از کشتی های مفرقی

مصری و برخی یونانی بهره می برد در پی این جنگ آتن سقوط کرد و معبد آکروپولیس به آتش

کشیده شد.

اما در سالامیس خاطره ای تلخ بوجود آمد جزیره سالامیس تحت محاصره نیروی دریایی ایران

بود  یک دستور اشتباه  منجر  به  تغییر سرنوشت شد . کشتیها  زیر  آتش سنگین  یونانیان دوام

نیاوردند  باوجود تمام رشادت ها ایرانیان شکست خوردند و این دو جنگ بزرگ هنوز در خاطره

تاریخ باقیست.

درایران درگذر تاریخ بدلیل بوجود آمدن مشکلات و درگیری های داخلی شیرازه ی نیروی دریایی

ازهم پاشید بشکلی که باوجودی که بیش از 2000 کیلومتر از سواحل خلیج فارس و دریای عمان

در اختیار ایران بود مدتها نیروی دریایی نداشت.

واین مدت ها ادامه داشت (شاید نیازی  هم نبود ) ولی منجر به این شد که در صده های 17 و 18

پرتقالی ها بیش از 100 سال درخلیج فارس مستقر گردند تا در آخرهم شاه عباس با کمک ناوگان

انگلیسی  موفق  به بیرون کردن آنها ازجزایر خلیج فارس شد ، ولی این هم  درس  عبرت  نشد و

صفویان هم  بفکر نیروی دریایی کارامد نیفتادند و این بی فکری در دوران شاه سلطان حسین که

خود  فردی ناکار  امد بود  بخوبی خود را نشان داد سواحل دریای خزر سقوط کرد و روسها بخود

جرئت دادند به خاک ایران حمله کنند.

 

 نیروی دریایی ایران

بابه قدرت رسیدن نادرشاه نیازبه نیروی دریایی موردبررسی قرار گرفت واز کشورهای انگلیس

و هلنددرخواست خرید ناو های جنگی شد که با ملاحظات سیاسی این کشورها ردشد،ولی این بار

عزم ایران جدی بود.بهرصورت بفرمان نادر شاه 20 فروند کشتی ساخته شدوجهت تسخیر مسقط

وسرکوب دزدان دریایی مورداستفاده قرار گرفت لازم به ذکر است این کشتی هااولین کشتی های

مجهز به توپ ایران بحساب می آمدند.

درزمان قاجاربازنسبت به نیروی دریایی بی توجهی شدالبته درزمان ناصرالدین شاه اولین کشتی های

جنگی به معنای واقعی به نامهای پرسپولیس و شوش خریداری شدند و تعداد دیگری هم در زمان

مظفرالدین شاه؛ ولی بدلیل رسیدگی نشدن به این کشتی ها همگی از خدمت خارج شدند و از این

پس عملا نیروی دریایی ایران قدرت  خود را در خلیج فارس از دست داد و نیروی دریایی انگلیس

قدرت را دردست گرفت سالهای1290 تا 1304را بایدغم انگیزترین سالها درتاریخ نیروی دریایی

دانست بشکلی که بی توجهی به نیروی دریایی ایران به حدی رسید که در سواحل شرقی خلیج

فارس امنیت به کل از بین رفت و اختیار امور با قاچاقچیان و دزدان بود.

در زمان قاجار باز نسبت به نیروی دریایی بی توجهی شد البته در زمان ناصرالدین شاه اولین

کشتی های جنگی  به  معنای واقعی به نام های پرسپولیس و شوش  خریداری شدند  و تعداد 

دیگری  هم در زمان مظفرالدین شاه ؛  ولی  بدلیل رسیدگی  نشدن به این کشتی ها  همگی از

خدمت خارج شدند و از این پس عملا نیروی دریایی ایران قدرت  خود را در  خلیج  فارس از

دست داد و نیروی دریایی انگلیس قدرت را در دست گرفت سالهای 1290 تا  1304 را باید غم

انگیزترین سالها در تاریخ نیروی دریایی دانست بشکلیکه بی توجهی به نیروی دریایی ایران

به حدی رسید که  در سواحل شرقی خلیج فارس  امنیت به کل  از بین رفت و اختیار امور با

قاچاقچیان و دزدان بود . و این داستان تا  کودتای رضاخان  ادامه داشت  سرانجام در 1303

سردار سپه نخست وزیر وقت در سفری که به خوزستان داشت به نیاز ایران به نیروی دریایی

کارامد بخوبی واقف شد، سرانجام در اسفند همانسال کشتی کوچک مظفری به عنوان اولین

کشتی رسمی نیروی دریایی فعال شدودرجات ورتبه بندی ها   و انیفرم رسمی نیروی دریایی

طراحی گردید و سال بعد کشتی 60 تنی تحت عنوان سفید رود که قبلا متعلق به شیلات بود

به نیروی دریایی پیوست . با موفقیت نیروی دریایی  در  جنوب کم کم فکر  شکل گیری آن در

شمال هم به واقعیت می پیوست.  البته مدتها طول کشید تا اولین ناوچه های توپدار ساخت

آلمان به  شکل  قطعات به ایران صادر  گردد که این ناوچه ها در  دستگیری شیخ خزعل موفق

بودند و کشتی تفریحی وی بعدها به کشتی آموزشی افسران تبدیل شد.

در سال  1304  اولین  ناوچه ی  141 تنی  مین روب از آلمان تحویل گرفته شد و تحت عنوان

  پهلوی و بعدها شاهین عملیاتی گردید.

در سال 1306 رسما بودجه ی نیروی دریایی تصویب شد و دفتر آن زیر نظر نیروی زمینی فعال

شد بنا بر این در   همان سال اولین گروه افسران برای آموزش به ایتالیا اعزام شدند و پیرو آن

اولین سفارشها برای ناوچه های جدید هم ارسال شد روند رشد نیروی دریایی به خوبی در حال

پیشرفت بود تا شهریور 1320که در آن زمان نیروی دریایی در جنوب بیش از 1000 نفر پرسونل

(از  وظیفه  و  رسمی )  داشت که مجموعا با نیروی زمینی 600 کشته داد . نیروی دریایی اندک

مقاومتی از خود نشان داد ولی با این وجود با صدور فرمان ترک مخاصمه و قرق شدن یکی از

ناوچه ها بازهم بکلی شیرازه ی آن از هم پاشید. کلیه ناوگان آنتوسط انگلیس مصادره شد و به 

خاور دور فرستاده گردید و این روند تا 1326 ادامه داشت تا سرانجام دوباره بدنبال فشارهای

وارده نیروی دریایی شکل گرفت و با 6 فروند ناوچه قدیمی شروع به فعالیت کرداز این زمان

روند  بهبود نیروی دریایی ادامه پیدا کرد. با پیوستن  ناوشکن های  سنگین  مانور های نیروی

دریایی رو  به  گسترش  گذاشت در  سال 1340 تیمسار دریابان فرج الله رسایی فرمانده نیروی

دریایی گردیددراین تاریخ بدلیل معادلات خاص سیاسی گسترش نیروی دریایی در اولویت اول

قرار گرفت.

 نیروی دریایی ایران

از جمله ی این دلایل می توان به:

. 1موقعیت جغرافیایی ایران وخلیج فارس

. 2توسعه ی تولیدات نفتی در خیلج فارس و خاور میانه و افزایش صادرات نفت ایران

. 3تهدیدات ناشی از توسعه طلبی شوروی در کلیه نقاط جهان بخصوص خاورمیانه

. 4از همه مهمتر اینکه ایران میخواست استقلال نظامی خود را بطور کامل باز پس گیرد

و به یکی از قدرت های خاورمیانه بدل شود

به همین منظور طرح های گسترش به سرعت فراهم شد و پایگاه هایی در خلیج فارس و

دریای عمان ایجاد گردید(پایگاه دریایی کنارک بعد از پایگاه دریایی دیگوگارسیا ی آمریکا

از پیشرفته ترین پایگاه های دریایی بود). (البته میتوان به علاقه ی شاه برای گرفتن جای

نیروی دریایی انگلستان که به تازگی درحال خروج از خلیج فارس بود نیز دانست)طرحهای

گسترش این بارباسرعت هرچه تمام ترپیش می رفت تعدادزیادی هواناووناوچه و ناوشکن

سفارش داده شد.

تاریخچه نیروی دریایی ایران(2)

ایران تا  سال 57 (و تقریبا هم اکنون)  بزرگترین یگان هواناو جهان را در اختیار داشت و با

25000 پرسنل بزرگترین نیروی دریایی منطقه بود.

ایران دارای یگانهایی به این ترتیب بود:

3 فروند ناو شکن موشک انداز سنگین کلاس آرتیمیس و 4 رزم ناو میانوزن و 27 ناوچه گشتی

10تنی(بیشترشان مجهز به هارپون بودند) 4ناو محافظ و4کشتی مین جمع کن بزرگ و2فروند

کوچک و 4 لندیگ کرافت و6 فروند لندینگ شیپ مخصوص حمل تانک، 2 فروند ناولجستیکی

اقیانوس پیمای بزرگ(با قابلیت فرود هلی کوپتر) و 1 ناو تعمیرات و پشتیبانی و 13 یدکش و

کشتی آتشنشانی(گفته می شد 3 فروند زیر دریایی دست دوم هم از آمریکا خریداری شده و در

دست تعمیر است) و قایقهای تند رو و…

همانطور که گفته شد ایران بزرگترین یگان هواناو جهان را در اختیار داشت و قادر بود یک گردان

نظامی کامل را ظرف 25 دقیقه در جنوب خلیج فارس مستقر کند و از نظر یگان هوادریا دارای

50 هلیکوپتر دوازده اف.27 و 2 پی.3 اف بود.

این باعث افزایش بیش از پیش قدرت ایران می شد خلیج فارس عملا در اختیار نیروی دریایی

ایران بود با افزایش مداخلات نظامی ایران در کشورهای خارجی همچون سرکوب ظفار و انتقال

پنهانی نیروی پشتیبانی از اکراد که مانع شرکت عراق در جنگ اعراب علیه اسرائیل شد نقش

نیروی دریایی و حفظ امنیت چاهای نفت نقش ویژه ای یافت.

سفارشات گسترده ای داده شد ازجمله 8 زیر دریایی به آلمان و8ناوشکن و 4 رزم ناو و12ناوچه

سریع السیر 14 هاورکرافت (علاوه بر یگانهای هواناو فعال) نیز سفارش داده شد که بدلیل وقوع

انقلاب همگی کنسل شدند.

کمتر از یکسال پس از وقوع انقلاب اسلامی جنگ آغاز شد، در روزهای اولیه جنگ عراقی ها با

پشتیبانی توپ خانه و ناوچه های موشک انداز روسی پایگاه دریایی خرمشهر را غیر فعال کردند

و تعدادی از ناوچه ها و ناوهای مستقر در پایگاه را غرق کردند اما در همان ساعات تکاوران نیروی

دریایی به عنوان تنها هامیان ارتشی نیروی زمینی اقدام به دفاع کردند. لشکر زرهی اهواز عملا

از هم پاشید لشکر های مستقر در منطقه با حداقل 20 درصد قوا وارد نبرد شدند و این نتیجه ای

جز شکست نداشت(این ماجرا به از هم گسیختگی های اولیه ارتش باز میگردد) با این وجود تا پای

جان جنگیدند(با حمایت ها و سرازیر شدن مردم به میدانهای نبرد) و جلوی پیشروی های سریع

نیروی عراقی را گرفتند در ماههای اول جنگ بدلیل ضعف فرماندهی نیروی دریایی عراق با

ناوچه های سریع خود اقدام به حمله به نفت کش ها و سکوهای نفتی ما نمودند و این به ناامنی

منطقه انجامید و نفت کشها دیگر رقبتی به حمل نفت ایران به بازار های بین المللی نداشتند. با

کم شدن درآمد ایران نیروی دریایی نقش خود را بازیافت و مشخص شد که سکو های نفتی الامیه

و البکر محل پهلو گیری ناوچه های عراقیست حمله بوسیله ی ناوچه های موشک انداز مجهز به

هارپون و تکاوران نیروی دریایی با موفقیت انجام شد در 28 آبان 59 ناوچه های پیکان و جوشن

معموریت یافتند با پشتیبانی 4 فروند فانتوم تکلیف نیروی دریایی عراق را یکسره کنند(عملیات

معروف به مروارید).

در این عملیات جمعا 12 ناوچه و 2 جنگنده عراقی نابود شد و شیرازه ی نیروی دریایی عراق بکلی

از هم پاشید و تنها ناو پیکان بفرماندهی ناخدا سوم محمد حمتی با تمام رشادتی که از خود نشان

داد و تعداد زیادی از ناوچه ها را هدف قرار داد هدف موشک قرار گرفت و غرق شد و حماسه ای

بزرگ آفرید و ایران بزرگترین جنگ دریایی خود را پس از دوران هخامنشی پیروز بیرون آمد(تمام

ناوچه های ایرانی شرکت کننده در این عملیات از کلاس لاکمبا تانت فرانسوی بودند و از موشک

هاپون بهره می بردند).

جنگ با عراق در اینجا برای نیروی دریایی تمام شد اما دشمنی قوی تر پا به میدان گذاشت ناوگان

پنجم نیروی دریایی آمریکا در سالهای آخر جنگ و بخصوص در ماجرای جزیره ی مجنون که

آمریکایی ها باعث آزادی آن و شهادت شمار زیادی از رزمندگان ما شدند.

درگیریهای زیادی بین نیروی دریایی ما که در آمادگی نبود با نیروی دریایی آمریکا رخ داد ازجمله

حمله به ناوچه ی جوشن وغرق کردن آن که باوجودی که این ناوچه در آبهای بین المللی بود مورد

هدف 4 موشک هارپون و 300 گلوله ی توپ قرار گرفت و بدنبال آن در 1988 در طی عملیات

اسکورت نفت کشهای کویتی توسط آمریکا یکی از نفت کشها به یک مین ایرانی برخورد کرد

و به سختیآسیب دید. 4 روز بعد نیروی دریایی آمریکا اقدام به حمله به نیروی دریایی ایران

و سکو های نفتی نمود این  بزرگترین جنگ دریایی با حضور کشتی های  بزرگ  پس  از جنگ

جهانی بود در این حمله دوفروند ناوچه ی ایرانی ( ناوچه ی سهند و جوشن) نابود شد.

البته  این  بار  ناوهای آمریکایی بی نصیب نماندند و پاسخ کوبنده ای گرفتند دو ناو عملا بلا

استفادهشد و بیش از 80 درصد آسیب دیدند و یک هلیکوپتر آمریکایی هم هدف قرار گرفت و

نابود شد واین از مجموعه ی فشار ها برای پذیرش قطعنامه شورای امنیت بود.

پس از جنگ ایران اقدام به خرید چند فروند زیر دریایی ناوچه و رزم ناو نمود (یران در سالهای

77 در رقابت با هند و چین برای خرید  ناوهواپیما  بر  روسی  گورچکف  شرکت کرد  و بالاترین

قیمت را ارائه نمود گفتگو هایی انجام شد اما روسها  بدلایل سیاسی موافقت نکردند) . نیروی

دریایی در طیسالها تحریم بیشترین سعی خود را برای کاهش وابستگی و نوسازی را بکار برد

از جمله ی آن ساخت ناو  محافظ الوند  و ناوچه های سریع دانست و همچنین  ارتقاع سیستم

پدافند ناوها و توانایی تعمیراتی خود و همچنین مین گذاری در خلیج فارس در حال حاضر این

نیرو قویترین نیروی دریایی  در خلیج فارس است.

منبع :پایگاه فرهنگی و اطلاع رسانی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *