سالمندان؛ محور وحدت خانواده/ آداب تکریم سالمندان در اسلام

سالمندان

 

سالمندان محور وحدت در خانواده و جامعه هستند و اسلام به عنوان آخرین و کامل ترین دین

آسمانیدر مورد احترام به بزرگسالان نیز کامل ترین دستورات و رهنمودها را ارائه داده است.

با پیمان حاضر در ادامه مطلب همراه باشید…

 

 

انسان، بر اساس نیازهای بی شمار خویش، گسترده ترین ارتباط ها را با افراد و اشیای گوناگون

دارد،ارتباط با خداوند، باخویش، با پدر و مادر، باهمسر و همسایه با استاد وشاگرد، با هم کیش،

با دوستو دشمن و حتی ارتباط با طبیعت از جمله این ارتباطات است.

دین زندگی آموز اسلام، سازنده ترین نظام ارتباطات و بهترین آیین هم زیستی سالم را پیشنهاد

کردهاست و در این میان، برخورد باسالمندان از دیرپاترین وسرنوشت سازترین ارتباط هابه شمار

می رود.دردین مقدس اسلام،سالمندی،ارزش به شمار آمده ودربرخوردبا کهنسالان بر اصل تکریم

و پاسداشت  مقام ایشان،تاکیدفراوان شده است ، تا آنجاکه پیامبرگرامی اسلام (ص) فرمودند :

“تکریم پیران مسلمان تعظیم خداوند است”.

دراین گزارش درگفتگو بایک کارشناس دینی به بیان جایگاه سالمندان د دین مبین اسلام پرداخته

شده است.

 

سالمندان

بزرگترها محور وحدت فامیل هستند

حجت الاسلام سید ابراهیم حسینی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: مجموعه افراد یک

فامیل،نسبت به بزرگ خاندان احترام میگذارند،درکارها با آنان مشورت می کنندودراختلافات

به رای و حکمیت و  داوری آنان ارج می نهند و گاهی یک سخن ازسوی آنان ، آتش فتنه ای  را

خاموشمی سازدیا تفرقه و کدورتی را به وفاق و همدلی و آشتی مبدل می کند.

وی افزود : نعمت وجود با برکت آنان ، اغلب تازنده هستند نا شناخته است ووقتی به جایگاه

حساس ومهم ونقش کارگشای آنان پی می بریم که آنهاراازدست بدهیم وچه بسیاراختلاف ها

،قهرهاونزاع های خانوادگی که پس ازدر گذشت “بزرگ خاندان”چهره نشان می دهدوچه بسیار

رابطه ها ورفت و آمدهاکه قطع می شود  یا  به سردی می گراید  و علت آن فقط از  دنیا رفتن

محوری است که مایه دلگرمی، امید، انس و معاشرت فامیل است.

حسینی ادامه داد:فرمایشات پیامبر اعظم(ص)ماننداین جملات گهربارکه “برکت وخیر ماندگار

،همراه  بزرگترهاى شماست “و” پیرمرد درمیان خانواده اش، همچون یک پیامبر در میان امتش

است” نیز بیانگراهمیتی است که دین مبین اسلام برای سالمندان قائل شده است.

وی افزود: این مسئله اشاره به نقش محورى، فروغ بخشى، صفاآورى، هدایت و ارشاد و تجمع

و الفت است که دروجودسالمندان نهفته است واگرقبول داریم که بزرگترها درفامیل وخانواده،

چراغ روشنى بخش و محور وحدت و همدلى و عامل انس وارتباط و رفت و آمدهاى خانوادگى

هستند،بایداین جایگاه،محفوظ بماند و مورد حراست و تقویت قرار گیرد.

 

جایگاه و حرمت بزرگترها در لسان آیات و روایات

امام جمعه ابرکوه افزود:رعایت ادب و مقتضاى حق شناسى نسبت به یک عمر تلاش صادقانه

و ایثار، گذشت، دلسوزی و سوختن و ساختن ها که بزرگان از خود نشان داده اند ، آن است که

در خانواده ها مورد تکریم قرار گیرند ،عزیزومحترم باشند ،به آنان بى مهرى نشود ، خاطرشان

آزرده نگردد و به

توصیه ها و راهنمایی هایى که از سر دلسوزی و تجربه مى دهند، بى اعتنایى نشود.

وی عنوان کرد:”بزرگسالى”و”سن بالا” در فرهنگ دینى مااحترام داردواین سخن پیامبر خدا(ص)

است که « مَنْ عَرَفَ فَضْلَ کبیرٍلِسنّهِ فَوَقَّرَهُ، آمَنَهُ اللَّهُ تعالى مِن فَزَعِ یوم القیامة» ؛یعنی :هر کس

فضیلت ومقامیک “بزرگ” را به خاطر سن و سالش بشناسد و او را مورد احترام قرار دهد، خداى

متعال او را از هراسو نگرانى روز قیامت ایمن مى دارد.

حسینی ادامه داد: احترام به بزرگترها وترحم ومهربانى نسبت به کوچکترها ، از دستورالعملهاى

اخلاقى اسلام است وکانون خانواده ها ا گرم ومصفا مى سازدواین مسئله توصیه امام صادق (ع)

است کهفرمود:” لَیسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُوَقِّرْ کبیرَنا وَ لَمْ یَرْحَمْ صَغیرنا” یعنی: کسى که بزرگ ما را احترام

نکند و کوچک ما را مورد شفقت و عطوفت قرار ندهد، از ما نیست.

حسینی یادآور شد: امام على (ع) نیز فرمود:”یُکْرَمُ العالِمُ لِعلمه و الکبیرُ لِسِنّهِ” که معنای آن چنین

است:دانشمند را به خاطر علمش و بزرگسال را به خاطر سن او باید احترام کرد.

 

سالمندان


لزوم حفظ حرمت بزرگسالان

حسینی اظهار داشت:اگر جوانان قدر پیران را ندانند وبه جایگاه آنان حرمت نگذارند،هم

رشته هاى  عاطفى پیوندهاى انسانى ازهم گسسته میشودوهم ازرافت وعاطفه و تجربه

سالخوردگان محروم مى شوندوهمچنین نشانه بى توجهى خودبه ارزش هاراامضا کرده اند.

ویابرکوه بیان داشت :حضرت على(ع)نیز دریکى ازسخنان خویش ، ضمن انتقاد ازاوضاع

زمانهوناهنجاری هاى رفتارى مردم، از جمله بردومسئله بى احترامى کوچکترها نسبت به

بزرگترها ورسیدگى نکردن توانگران به نیازمندان اشاره می کند. انّکم فى زمانٍ…لا یُعَظِّمُ

صغیرُهم کبیرَهُمْ ولایَعُولُ غَنیُّهُم  فقیرَهم”؛ به این معنا که: شما در زمانه اى به سر مى بری

که کوچک به بزرگ تعظیم و تکریم نمى کند و ثروتمند، به فقیر رسیدگى نمى کند!

تکریم والدین

وی یادآور شد:سالمندان به طور عموم ازاحترام برخور دارندواگر پدرومادر باشندکه این

وظیفه، سنگین تر و مسئولیت مضاعف است.

حسینی بیان داشت : قرآن کریم نیز ما را از تندى و پرخاش نسبت به پدر و مادر پیر نهى

مى کند و به  سخن نیک، لحن شایسته ، خضوع و تواضع ، گستردن بال رافت در برابر آنان

و خیرخواهى و دعادر حق آنان دعوت مى کند.

وی عنوان کرد: نگاهی به فرمان خداوند که کاملترین سخنان است ما را بیشتر به اهمیت موضوع

واقفمی کند:هر گاه یکى ازآن دو (پدر و مادر) یاهردو نزد تو به سن پیرى و سالمندى رسیدند،

به آنان اف مگو،آنان راطردمکن وبه آنان سخن کریمانه بگووبال فروتنى را از روى رحمت و شفقت

براى آنان بگستر وبگو : پروردگارا همانگونه که مرا در خردسالى ام تربیت کردند ، تو نیز بر آنان

 رحمت آور.

آداب احترام به بزرگسالان را بدانیم

حسینی افزود : ادب واحترام نسبت به پدر ومادربزرگسال آن است که آنان را به اسم ، صدا

نکنى ، به احترامشان برخیزى، از آنان جلوترراه نروى،با آنان بلندوپرخاشگرانه سخن نگویى،

یازهایشان   را برآورى،خدمتگزارى به آنان راوظیفه اى بزرگ بدانى واز آنان در سن کهولت و

پیرى مراقبت کنى.

وی گفت : درحدیث  از امام باقر ( ع )آمده است : پدرم به مردى نگریست  که همراه پسرش  راه

مى رفتند و پسر به بازوى  پدرش تکیه داده بودو پدرم تا زنده بود،  با آن جوان  ( به خاطر این 

بى حرمتى نسبت به پدرش) صحبت نکرد.

حسینی یادآور شد: به همان اندازه که آزردن بزرگترها و”عاق” شدن،حرام ونکوهیده است واز آن

نهىشده است ، دل به دست آوردن و جلب رضایت و نیکى به آنان سفارش شده است  و این

خدمتگزارى ، علت بهشتى شدن فرزندان به شمار آمده است.

وی درادامه گفت:”ابراهیم بن شعیب” می گوید : به امام صادق (ع) عرض کردم :پدرم بسیار پیر و

سالخورده وناتوان شده است،هر گاه حاجتى داشته باشداو را بر مى دارم و بر  دوش  مى کشم.

حضرت فرمود:اِنْ استَطَعْتَ اَنْ تَلِىَ ذلک مِنْهُ فافْعَلْ ولَقِّمْهُ بِیَدِکَ، فانّه جَنَّةٌ لک غَداً ؛اگربتوانى عهده

دارکارهاى او شوى چنین کن،حتى بادستانت لقمه دردهان اوبگذارکه این فرداى قیامت،براى تو

بهشت(یا سپر از آتش)خواهد بود.

 

سالمندان

خانواده و سالمندان

امام جمعه ابرکوه یادآورشد: سالمندانی که درخانواده قرارمی گیرند غالباً پدر و مادر و یا پدربزرگ

و  مادربزرگ  هستند و  در مورد برخورد اعضای خانواده اعم از پسران و دختران با آنان  در اسلام

سفارش های  زیادی داریم که با نیکی با آنان رفتار کنند، هم از جنبه مادی وهم از جنبه معنوی به

ایشان توجه فراوان وازآنان پاسداری شودوحتی درخلوت برای ایشان دعای خیرکنندکه برای نمونه

به برخی ازآیات قرآن مجید و چند روایت اشاره می کنیم.

حسینی در ادامه گفت : خداوند می فرماید :” ای انسان پروردگارت فرمان داده است که جز او را

نپرستیدوبه پدرومادر نیکی کنید هر گاه یکی از آنها ویا هر دوی ایشان نزدتو به سن پیری برسند

أف به آنان مگو وبرسرایشان فریاد مزن و آنان رااز خود مران وباسخنان محترمانه باآن دوسخن

بگووبال تواضع و مهربانی رابرای آنها فرود آور و بگو پروردگارابدیشان مرحمت فرما همان گونه

که آنان درکوچکی مراتربیت و بزرگ کردند”.توضیح این آیه درتفسیر المراغی آمده که وقتی خدابه

شما نیکیخواهد کرد که با پدر و مادرتان نیک رفتار باشید.

وی افزود: علاوه بر رعایت  موارد اشاره شده درآیات قبل نسبت به پدرومادرکه جزوسالمندان

خانواده به حساب می آیندلازم است به قصداحترام برای ایشان دوستان آنهارانیز محترم بشماریم

، چنانکه

در روایتی آمده که رسول خدا (ص) فرمود:”عیادت دوستان پدر یکی از موارد نیکی با پدر است”.

حسینی عنوان کرد: در نهج البلاغه نیز از موارد احترام به پدر و مادر اطاعت آنان است و حضرت

علی(ع) می فرماید: “کسی که مطیع پدر و مادر و پروردگار خویش باشد در اعلای بهشت است”.

وی گفت : امام رضا (ع) نیز می فرماید: “آنکس که باچشم بغض و کینه به پدر و مادرش که حتی به

او ستم کرده اند، بنگرد نمازش نامقبول است”.

امام جمعه ابرکوه یادآور شد:بزرگترهاوسالمندان نه تنها دردین مبین اسلام بلکه درسایر ادیان و

فرهنگها نیزاز جایگاه واهمیت خاصی برخوردار هستندبه نحوی که امسال شعار هفته جهانی

بهداشت با موضوعسالمندان انتخاب شده است.

وی در پایان گفت:امیدکه جایگاه سالمندان وبزرگترهای خانواده هابیش ازپیش برای جوانان تبیین

شودتا جامعه به لحاظ عاطفی و خانواده محوری به غنا برسد.

منبع :خبر گذاری مهر 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *