آشنایی با هنر ارسی سازی

 

آشنایی با هنر ارسی سازی

 

آشنایی با هنر ارسی سازی

ارسی گونه ای پنجره چوبی و شبکه دار کشویی است که با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شود.

بلندای ارسی از کف تا آسمانه است.

 

با پیمان حاضر در ادامه مطلب همراه باشید…

پنجره های  ارسی، کشویی بالارویی است  که  به طور عمودی رو به بالا و پایین برده می شود و

عموما درگاه آن رو به صحن (حیاط ) دارد.

بدنه ارسی باچوب به شیوه منبت کاری ومشبک(گره چینی) و نقش های متنوع هندسی وگیاهی

ساخته می شود و سپس درون شبکه های چوبی شیشه های رنگی کار گذاشته می شود.

ارسی هامعمولا مستطیل شکل هستند و بخش فوقانی آنها را تا زیر سقف به شکل مستطیلی یا

هلالی یا ضربی که با شیشه های رنگی زینت داده میشد تکمیل می کرده اند.اینگونه در و پنجره

برای تنظیم وملایم کردن نور در خانه های آفتاب گیر مناطق گرمسیری کاربرد وسیعی داشته و

بسیار مناسب بوده است.

ولیکن  ساخت ارسی در  سایر  مناطق  نیز کم و بیش رواج داشته است. ارسی معمولا از 1 تا 6

لنگه ساخته می شده  است و در بعضی مواقع در ارسی آیینه کاری نیز به کار می بردند. یکی از

مکان های دارای اروسی همراه با شیشه های رنگی حسینیه شیراز در شیراز می باشد.

آشنایی با هنر ارسی سازی

تاریخچه ارسی

قدیمی ترین آثار ارسی سازی در ایران مربوط است به عصر صفویه که در نقاط مختلف کشور

ودر بناهای مربوط به این عصر دیده شده است ارسی سازی پس از تلفیق با هنر قواره بری که

در عصر قاجار اتفاق  می افتد اوج و عظمتی دو چندان می یابد. متاسفانه این گونه هنرها با

ورود آهن رو به نابودی گذاشته وگستردگی پیشین خود را از دست داده اند.

هنر نازک کاری هنری ریزه کاری و نقش و نگار است که این ‏هنر از گذشته دور تابه حال نقش

ویژه ای در میان افراد داشته و انتظار میرود ‏که در آینده دور پررونق تر شود روز به روز بر

زیبای آن افزوده شود.

هنر  ارسی سازی  پیوندی بین ‏نازک کاری چوب، شیشه بری و نجاری و طراحی است. کار با

چوب به طور عمده به شش رشته نجاری، نازک کاری، ‏نجاری نازک کاری، منبت کاری، معرق

کاری و خاتم کاری تقسیم  می‌شود  که ‏هر کدام زیبای خاص خود را دارد یکی از رشته‌های

کهن و زیبای کار با چوب، ‏نجاری نازک کاری یا اروسی سازی است.

در  هنر  ارسی  سازی  هیچ  میخ و ‏چسبی به کار  نمی‌رود و تمام نقش و نگار‌های ارسی به

وسیله اتصالات ظریف ‏چوب (کام و زبانه) به هم وصل می‌شوند. برای این کار ابتدا طرح

اولیه با ‏اطلاعاتی از هندسه و مثلثات روی  کاغذ  تهیه می‌شود و سپس با دقت و ظرافت

‏فراوان چوب‌ها بریده می‌شود و شیشه‌ها با مهارت خاصی کنار هم چیده می‌‏شود و تمام

اتصالات با فنون زیبای نجاری به هم متصل می‌شوند.

صنعت نجاری هنگامی‌ که با هنرطراحی وظرایف نازک کاری تلفیق شود حاصل آن پدیده

ای زیبا و جذاب است ‏که اروسی یکی از این پدید‌ه‌ها است.


آشنایی با هنر ارسی سازی

انواع نقش‌های ارسی‏

ارسی‌ها  دارای  نقش‌های  متعددی  است  که دو  نوع از ارسی ها بیشتر از همه در استان ‏

کردستان رایج ومتداول بوده است.


پنجره های ارسی با نقش اسلیمی

همان طور از اسم  آن  پیداست  نقشی   است که در اکثر کشورهای اسلامی ‌رایج ‏است و

خارجیان آن را به مردم مسلمان نسبت میدهند و نقش اصلی آن را از ‏گیاهان گرفته اند و

در نقش‌های قالی و نقاشی‌های مختلف نیز دیده می‌شود.


‏‏ارسی و گره چینی

این نقش دارای نقوش هندسی شکل است که به مرور زمان در دنیای اسلام رایج ‏شده و

در  کاشی کاری‌ها و آجرنماها کاربرد  فراوانی  دارد و کل کار با هندسه و ‏مثلثات آمیخته

شده است.‏هریک ازنقش‌های اصلی که شامل ‏نقش اسلیمی ‌و گره چینی است خود دارای

نقش‌هایی فرعی است که در این ‏میان، نقش جقه اهمیت ببیشتری از بقیه دارد.‏


ارسی‌ با نقش جقه

جقه  در  معنای  درخت سرو است که مظهر آزادی است و شکل تقریبی آن را به ‏صورت

درخت سرو  فرض  می‌کنند و سر نقش به صورت خمیده است و بدین ‏معناست که مرد

آزاده و آزاد فقط در مقابل معبود سر تسلیم فرود می‌آورد.


آشنایی با هنر ارسی سازی

اثرات و دلایل استفاده از پنجره های ارسی

نور پنجره های ارسی

پنجره های ارسی باعث می شوند نور خورشید به اندازه کافی وارد فضای اتاق شود نه

کمتر نه بیشتر.


استفاده از روانشناسی رنگ ها در پنجره های ارسی

از  نظر  روان شناسی  رنگ های مختلف شیشه ها در پنجره های ارسی و ایجاد نور های

هم رنگشان بر روی انسان  تاثیرات  مختلفی  می گذارد که هر رنگ کنار رنگ دیگر شدت

این تاثیر را خنثی­ می کند و مقدار مناسب آن را تنظیم و تعدیل میکند. بیشتر رنگ های

استفاده شده در شیشه های ارسی  رنگهای لاجوردی قرمز سبز و زرد هستند و هر کدام

به تنهایی یک تاثیر روانشناختی مجزای دارند


زیبایی پنجره های ارسی

سطح پنجره های ارسی را با استفاده از انواع نقشهای گوناگون گره سازی وبا شیشه

های رنگین و ساده  می آراستند  و  ترکیب های  بدیعی پدید می آورند و بدین صورت

هماهنگی بین این شبکه های هندسی ونورهای رنگی باعث ایجادزیبایی دلپذیری میشود.


نقش هندسی در ارسی

ناپسند دانستن  تقلید  از  نقش ها و  صورت های انسانی و حیوانی در نقاشی و سایر

هنرهای تصویری وتجسمی به تدریج موجب شدکه تقلیداز طبیعت در فرهنگ بسیاری

از هنر های  اسلامی  چندان  مورد  توجه  قرار  نگیرد و جایگاه والایی نیابد. به همین

جهت هنرمندان به ترکیب های هندسی و انتزاعی توجه بسیار کردند.


محرمیت

پنجره های  ارسی  همچنین باعث  محدّود کردن دید از بیرون به درون خانه و ایجاد

محرمیت می شود.


خواص صوتی

اگر قطعات یک گره نسبت به هم زوایای مختلف یا  متعدد پیدا کند جابجایی صوتی

ایجاد میکند در این جابجایی تابع قوانین علم آکوستیک است.فرم های شش وجهی

نیز دارای خواص صوتی  هستند  از  کاربرد  صوتی شش وجهی در طبیعت می توان

کندوی زنبور عسل رامثال آوردکه دقیقاعمل انتقال صوت یارزونانس را انجام میدهد.


آشنایی با هنر ارسی سازی

کارکرد سطح مشبک پنجره های ارسی

تامین نور فضای درونی در معرض دید قرار دادن فضای بیرونی  کاهش شدت تابش نور

آفتاب وگرما ایجادزیبایی در نمای ساختمان حفظ حریم و محرومیت فضای بیرون دور

کردن حشرات مزاحم،شیشه های رنگی پنجره های ارسی باایجاد نورهای رنگارنگ باعث

دور شدن و خارج  شدن  حشرات  مزاحم  از  فضای بیرونی اتاق های دارای پنجره های

ارسی می شوند.

آشنایی با هنر ارسی سازی

ارسی و گره چینی که یادگاری از زمان قدیم است در اغلب نقاط کشور مشاهده می شود

و نمایی منحصر به فرد و متفاوت برای خانه های قدیمی ساخته است.

تقارن کامل درشکل،فرم و رنگ که از طرح های اسلیمی نشأت گرفته وبا تکه های کوچک

چوب به شکل ستاره های چندپر پیاده شده،ویژگی مشترک پنجره های مشبک گره چینی

در سرتاسر ایران زمین به شمارمی آیدکه دراروسی هاشیشه های رنگی به رنگ های زرد،

سبز، قرمز و آبی به آن اضافه شده است.

در شمال ایران نیز ساخت ارسی مانند دیگر نقاط  کشور مرسوم بوده، با این تفاوت که

به دلیل رطوب هوای شمال از چوب درخت آزاد یا ازدار که دوام بیشتری دارد استفاده

می شد ولی در مقابل  در  مناطق  خشک جنوبی و مرکزی کشور از چوب چنار برای کار

گره چینی استفاده می کردند.


منبع: بیتوته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *